Güneşli Fikirler Blogu Yazılar

Kaynakların Kıtlığı ve İnsan Seçimleri: Ekonomik Bir Bakışla “Ay Ne Demek Azerice?” İnsanlar, günlük yaşamda basit gibi görünen sorularla karşılaştıklarında bile karar mekanizmalarını çalıştırır; kaynakların kıtlığı ve seçimlerin sonuçları üzerine düşünürler. “Ay ne demek Azerice?” sorusu da dilsel bir sorgu olmanın ötesine geçip, bilgiye ulaşmak için harcanan zaman, dikkat ve çaba gibi kıt kaynakların nasıl tahsis edildiğine dair mikro düzeyde bir analizi tetikleyebilir. Ekonomi, sadece mal ve hizmetlerle değil, bilgi ve anlam arayışıyla da ilgilidir. Bu yazıda, bu basit görünen ifadenin anlamını incelerken mikroekonomi, makroekonomi ve davranışsal ekonomi perspektiflerinden nasıl bir ekonomik okuma yapabileceğimizi tartışacağız. Azerice’de “Ay” Kelimesinin Anlamı ve…

Osmanlı’da Saruhan Ne Demek? Günümüzde, bazen geçmişin izlerini, eski kelimeleri ve anlamlarını düşünüp bir yerlere takılıyoruz. Ben de öyle bir an yaşadım. Geçen gün ofiste Osmanlı İmparatorluğu’na dair bazı terimler üzerine konuşulurken, “Saruhan” kelimesi aklıma takıldı. Ne demekti bu “Saruhan”? Neden bugünkü anlamından farklı bir yere oturuyordu? Bu sorulara kendi kendime cevap ararken, derin bir tarihsel keşfe çıktığımı fark ettim. İşte Osmanlı’da “Saruhan”ın anlamı ve onu bugüne taşıyan izler… Saruhan: Bir Zamanlar Bir Eyalet Osmanlı İmparatorluğu’nda “Saruhan” kelimesi aslında, Manisa ve çevresini kapsayan bir eyaletin adıydı. Bu eyalet, özellikle Osmanlı’nın erken dönemlerinde oldukça önemli bir konumda bulunuyordu. Hatta ilk başta,…

ACE Açılımı Nedir? Bir Tarihsel Perspektif Geçmişi anlamak, yalnızca geçmişin doğru bir şekilde anlaşılması için değil, aynı zamanda bugünü ve geleceği yorumlayabilmek için de önemli bir rol oynar. Tarih, günümüzün toplumsal yapılarının, güç dinamiklerinin ve kültürel normlarının şekillendiği bir temel sunar. Bugün üzerine konuştuğumuz birçok kavram, aslında köklerini geçmişten alır. Bu yazıda, özellikle son yıllarda sıkça karşılaştığımız ACE teriminin açılımı ve tarihsel gelişimi üzerine bir keşfe çıkacağız. ACE, “Adverse Childhood Experiences” (Olumsuz Çocukluk Deneyimleri) teriminin kısaltmasıdır. Bu kavram, çocukluk döneminde yaşanan travmatik deneyimlerin, bireylerin gelecekteki sağlık, psikolojik ve toplumsal yaşamını nasıl etkileyebileceğine dair derinlemesine bir anlayış sunmaktadır. Bu yazının amacı,…

Öncel Ardıl Nedir? Felsefi düşüncenin temel taşı olan “öncel ardıl” kavramı, insanların düşünme biçimlerini, gerçeklik anlayışlarını ve bu dünyadaki yerlerini sorgulamaları açısından önemli bir yol göstericidir. Felsefi literatürde sıkça karşılaşılan bu kavram, insanın dünya ile ilişkisindeki sıralamayı, neden-sonuç ilişkisini ve olayların birbiriyle olan bağını anlamlandırma çabasında ortaya çıkar. Ancak bu basit bir sıralama meselesi değildir; zira öncel ardıl ilişkisi, aynı zamanda etik, epistemolojik ve ontolojik soruları da beraberinde getirir. Bu yazıda, öncel ardıl kavramını üç ana felsefi perspektiften – etik, epistemoloji ve ontoloji – ele alarak, bu kavramın derinliklerine inmeye çalışacağım. Giriş: Felsefeye Giden Yolda Bir Anlam Arayışı Bir sabah,…

Yenikapı – Mudanya Arabalı Feribot: Geçmişin Yolu Bugüne Nasıl Yansır? Geçmişin izlerini anlamak, sadece tarihi bir kavrayış değil, aynı zamanda bugünün karmaşık yapısını da çözmeye yarayan bir anahtardır. Zamanla değişen mekânlar, toplumsal yapılar ve insan ilişkileri, tarihin derinliklerinde sakladığı izlerle bugünü daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir. Yenikapı ile Mudanya arasındaki feribot seferi de bu anlamda ilginç bir örnektir. İki sahil kasabasının denizle bağlantısını sağlayan bu arabalı feribot hattı, sadece ulaşım değil, tarihsel olarak da önemli bir geçiş noktasını simgeler. Bugün, bu seferin süresi ve işlevi, bir zamanlar ticaretin, göçlerin ve kültürel etkileşimin şekillendirdiği toplumsal bir yapının yansımasıdır. Bu yazıda, Yenikapı-Mudanya…

Mezosiklus Antrenmanı Nedir? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Açısından Bir İnceleme Sokakta yürürken, kahvemi yudumlarken ya da toplu taşımada işten eve dönerken, etrafımdaki dünyayı izlemekten kendimi alamıyorum. İnsanlar farklı farklı hızlarda, farklı hedeflere doğru ilerliyor. Herkesin bir yere gitmek için farklı araçları, farklı yönelimleri var. Aynı şekilde, spor dünyasında da herkesin kendi yolculuğu farklı. Bugün, spor ve antrenman dünyasında önemli bir yer tutan mezosiklus antrenmanını, sadece fizyolojik bir kavram olarak değil, aynı zamanda toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet bağlamında inceleyeceğiz. Mezosiklus Antrenmanı Nedir? Mezosiklus, antrenman programlarında uzun vadeli bir hedefe ulaşmak için kullanılan bir kavramdır. Antrenman programı genellikle…

Prozac Ne İçin Kullanılır? Psikolojik Bir Mercekten Kapsamlı İnceleme Belki hiç ilaç etiketlerine dikkat ederek bir prospektüs okudunuz. Belki “duygular neden bazen kontrolümden çıkar?” diye kendi kendinize sordunuz. İnsan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçler her zaman merak uyandırmıştır. Bir ilaç adını duyduğumuzda –örneğin Prozac– genellikle sadece bir tedavi aracı olduğunu düşünürüz. Oysa bu molekülün psikoloji bilimindeki yerini anlamak, insan zihninin nasıl çalıştığına dair daha derin sorular sormamıza neden olabilir. Prozac: Temel Tanım ve Psikolojik Bağlam Prozac, selektif serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) sınıfına ait bir antidepresandır. Serotonin, beyindeki nörotransmitterlerden biridir ve duygu durum, uyku, iştah gibi pek çok psikolojik…

NACE Kodlarını Kim Belirler? Toplumsal Yapıların ve Güç İlişkilerinin İzinde Toplumsal Yapılar ve Bireylerin Etkileşimi: Bir Sosyolojik Bakış Toplumlar, birbirinden farklı bireylerin etkileşimde bulunduğu, karmaşık yapılar olarak şekillenir. Bireyler, toplumsal normlar, kültürel pratikler ve güç ilişkileri tarafından yönlendirilir. Bu yapılar, bizlerin dünyayı nasıl algıladığımızı, kimliklerimizi nasıl inşa ettiğimizi ve hatta hangi işleri yapmamız gerektiğine dair beklentileri şekillendirir. Bugün, bir işin hangi sektöre ait olduğunu ve hangi kategoriler altında değerlendirileceğini belirleyen NACE kodlarının toplumsal bağlamda ne ifade ettiğine odaklanmak istiyorum. NACE kodları, Avrupa Birliği’ne üye ülkelerde ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla kullanılan bir sistemdir. Ancak, bu sistemin şekillendirilmesinde sadece ekonomik düşünceler…

Konut Dokunulmazlığını İhlal Suçu Uzlaşmaya Tabi Mi? Psikolojik Bir Bakış Giriş: İnsan Davranışlarının Ardındaki Psikolojik Dinamikler Hepimiz, yaşamımız boyunca çeşitli sınırlar koyarız. Bu sınırlar, kişisel alanımızdan, duygusal sınırlarımıza kadar genişler. Konut dokunulmazlığı da bu sınırların en temel olanlarından biridir. Ev, kişinin özel alanıdır ve burada gerçekleşen bir ihlal, sadece hukuki değil, derin psikolojik etkiler de yaratır. İnsanların davranışlarını anlamak, duygusal ve bilişsel süreçlerini çözümlemek, sadece suçları ya da toplumsal düzeni değil, aynı zamanda bireylerin ruh hallerini, güven duygularını, ve toplumla ilişkilerini de anlamamıza yardımcı olabilir. Peki, konut dokunulmazlığını ihlal suçu, bireylerin yalnızca dışsal bir ihlal yaşadığını mı gösterir, yoksa bunun…

Anakonda İnsan Yutabilir Mi? Kültürel Görelilik ve Kimlik Arayışı Üzerine Bir Düşünce Deneyi Dünyanın dört bir köşesinde birbirinden farklı kültürler, tarihsel süreçlerde şekillenmiş ve birbirine zıt inançlar, değerler ve semboller geliştirmiştir. Her bir kültür, insanın dünya ile olan ilişkisinde kendi gerçekliğini yaratırken, aynı zamanda bu gerçekliklerin sınırlarını çizmiştir. Kimi kültürlerde doğa, insanın dostu olarak kabul edilirken, kimilerinde doğa, ölüm ve yaşamın arasındaki ince çizgiyi belirleyen bir güçtür. Ve işte bu nokta, antropolojinin büyülü dünyasına açılan kapıdır: İnsan, doğa ve kültür arasındaki sınırlar ne kadar belirsizdir? Anakonda İnsan Yutabilir Mi? Kültürel Bir İroni ve Gerçeklik Anakonda, devasa yapısı ve yavaş ama…